EXTRA WERK VOOR DISTRIBUTIE DOOR TRACK & TRACE IN DE TABAKSWERELD

De winkelier wordt gespaard van extra werk

Vanaf 20 mei wordt in overeenstemming met de Europese regelgeving EU-TPD 2 de volledige traceerbaarheid van tabaksproducten tussen productie en eerste verkooppunt van toepassing. Dit betekent dat zowel de fabrikanten als de groot- en detaildistributie verplicht worden om elk tabaksproduct (pakje, slof, doos en pallet) te voorzien van een unieke code. Dit geldt zowel voor sigaretten als voor tabak (RYO en MYO). Die beslissing werd genomen om het illegale circuit tegen te gaan en om zo de risico’s voor de volksgezondheid en het verlies van fiscale inkomsten voor de Europese lidstaten te verminderen.

STRIJD TEGEN ILLEGALE SIGARETTEN

In 2017 werden in België in totaal 8,78 mil­jard sigaretten gerookt, 220 miljoen minder dan in 2016. Maar tegenover die daling staat een stijging van de illegale sigarettenconsumptie. Zo zijn er in 2017 in ons land 330 miljoen illegale sigaretten gerookt, dat is een stijging met 10% tegenover 2016. Dat leidden enkele tabaksfabrikanten af uit een studie van KPMG UK over de illegale siga­rettenhandel in de EU, Noorwegen en Zwitserland. Door de consumptie van illegale sigaretten is de Belgische schatkist in 2017 minstens 71 miljoen euro misgelopen. Op Europese schaal is er sprake van 44,7 miljard illegale sigaretten en een geraamd verlies van 10 miljard euro. Uit het rapport blijkt volgens de fabrikanten verder nog dat het aantal namaaksigaretten in één jaar tijd is vervier­voudigd van 9 miljoen naar 35 miljoen stuks, en het aantal gesmokkelde sigaretten van 267 miljoen naar 285 miljoen stuks. Ze was vorig jaar goed voor 44,7 miljard euro in heel Europa, volgens KPMG. Het gaat om sigaretten waar geen accijnzen op worden betaald. De Belgische staatskas is er vorig jaar 71 miljoen euro door mislopen.

KRAPPE TIMING

België is vandaag een draaischijf geworden voor de handel in illegale en namaaksigaretten. Francys Adyns, de woordvoerder van de Federale Overheidsdienst Financiën, bevestigt tevens dat de illegale sigarettenproductie in de EU exponentieel groeit. Dit is een miljardenbusiness. Ondanks het jaarlijks groter wordende tekort en het stijgende aantal namaaksigaretten lijkt de Belgische regering te willen vasthouden aan de invoering van neutrale verpakkingen. Deze maatregel zal de illegale handel nog verder aanzwengelen en de accijnsinkomsten nog verder doen dalen. De maatregel om via Track & Trace elke verpakkingseenheid van sigaretten en tabak te volgen, vanaf de fabriek tot wanneer de consument die eenheid in de winkel koopt, kan bezwaarlijk als een nutteloze maatregel beschouwd worden. De Europese beslissing is echter al twee jaar oud. De Belgische overheid is helaas tot op vandaag nog niet helemaal klaar met het aanleveren van de codes aan elke betrokken partij binnen de distributieketen. Aangezien de distributie nog niet alle info van de overheid gekregen heeft, wordt het dus allemaal wat krap qua timing.

WINKELIER HOEFT NIETS TE DOEN

Werkwijze

Volgens Tom Vandemoortele van Lyfra-Lekkerland komt er voor de distributie wel enorm veel extra werk bij kijken. “Elk pakje heeft een unieke code. De code van een slof is een geaggregeerde code, een combinatiecode. Wij moeten elke binnenkomende eenheid in- en uitscannen als we die versturen naar een volgende partij. Elke partij in de distributieketen moet dit doen. Een heel pakket aan gegevens van elke beweging van de tabaksproducten zal doorgestuurd moeten worden naar de zogeheten ‘secondary repository’, een database van de EU. Dat zal veel extra werk met zich meebrengen, gemakkelijk tot wel 30%. De winkelier moet niks doen. Hij moet er wel over waken dat hij geen illegale verpakkingen in voorraad heeft. De controles kunnen van start gaan op 20 mei, maar concreet valt het af te wachten hoe dit precies in zijn werk zal gaan. Het is voor de winkelier dus zaak dat hij tabak en sigaretten blijft bestellen bij zijn vertrouwde leveranciers. Als een controleur de code scant, maar niet kan achterhalen waar die vandaan komt, dan zal de winkelier wel de oorsprong van de pro­ducten moeten kunnen aantonen. Maar als alles volgens de regels verloopt, vermoed ik dat er nog wel wat tijd nodig zal zijn voordat het systeem volledig waterdicht is.”

Overheid moet verschillende tools aanreiken

“We zijn er alleszins vragende partij naar dat de overheid snel werk maakt van het aan­leveren van alle materiaal, zodat ook wij onze distributie op punt kunnen stellen, en dat ze de nodige maatregelen neemt om ons de tijd te geven om de kinderziektes, die er ongetwijfeld zullen zijn, eruit te halen. Ze heeft wel al aangekondigd vrij snel een website te lanceren waarop de codes ook gescand zullen kunnen worden. Zo kan de winkelier steekproefgewijs toch ook zelf een controle uitvoeren, en dat juichen wij toe”, aldus Vandemoortele.