Tabakswaren

Belgische tabaks- en vapemarkt krimpt en kreunt

De Belgische tabaks- en vapemarkt staat voor een nieuwe periode van veranderingen, strengere regelgeving, verschuivende consumentenvoorkeuren en toenemende illegale handel. Toch beschikt ze over mogelijkheden om zich opnieuw uit te vinden. Voor krantenwinkeliers ligt de toekomst minder in het maximaliseren van tabaksvolumes en meer in het uitbouwen van veelzijdige, professioneel gerunde buurtwinkels.

Marktevolutie en verwachtingen

De legale verkoop van sigaretten en tabak zal vermoedelijk in 2027 verder dalen. Tegelijk verschuift de vraag naar andere nicotineproducten en veranderen de aankoopgewoonten. De hoge accijnzen, de concurrentie uit het buitenland en het illegale circuit blijven belangrijke uitdagingen.

Volgens Fixmer zal de markt steeds diverser worden. Consumenten bewegen tussen verschillende productcategorieën, terwijl handelaars hun assortiment voortdurend moeten aanpassen. De distributeur verwacht op langere termijn een kleinere, maar professionelere en meer gespecialiseerde markt.

Ook Imperial Brands ziet een verdere verschuiving in het consumentengedrag. Door de aanzienlijke prijsverhogingen van de afgelopen jaren zoeken steeds meer rokers naar goedkopere alternatieven.

Binnen de sigarenmarkt zijn de verwachtingen genuanceerder. VCF Cigars voorziet een verdere daling bij de machinaal vervaardigde shortfillers, maar ziet groeipotentieel voor handgemaakte longfillers. Volgens het bedrijf kiezen sigarenliefhebbers steeds vaker voor kwaliteit. Fecibel wijst daarnaast op de specifieke kenmerken van sigaren en vraagt dat beleidsmakers daar rekening mee houden.

Concurrentie van supermarkten

Een belangrijke verandering voor krantenwinkeliers is de terugkeer van tabaksproducten in supermarkten. Het Grondwettelijk Hof vernietigde het verkoopverbod voor winkels groter dan 400 m². Daardoor kunnen zij vanaf 1 januari 2027 opnieuw tabaksproducten verkopen. Het uitstalverbod blijft wel gelden.

Conway verwacht dat hierdoor opnieuw een deel van de verkoopvolumes zal verschuiven. Krantenwinkels die de afgelopen periode extra klanten aantrokken, riskeren een deel van die omzet te verliezen wanneer consumenten hun tabak opnieuw tijdens de gewone boodschappen kopen.

Niet iedereen verwacht echter dezelfde impact. VCF Cigars vermoedt dat supermarkten weinig belangstelling zullen tonen voor gespecialiseerde sigaren. De investeringen in gesloten verkoopmeubilair en de relatief beperkte marges kunnen daarbij een rol spelen.

Een aantrekkelijk totaalassortiment, een persoonlijke klantenrelatie en aanvullende diensten kunnen helpen om de tabaksklanten te behouden.

Nieuwe regelgeving

Op nationaal niveau

Naast de gewijzigde concurrentieverhoudingen staat de sector voor bijkomende wettelijke verplichtingen:

  • De uitbreiding van neutrale verpakkingen naar onder meer sigaren, cigarillo's, pijptabak en rookaccessoires vraagt bijzondere aandacht voor het voorraadbeheer. Sinds 1 juni 2026 moeten nieuw geproduceerde of ingevoerde sigaren, cigarillo's, pijptabak en rookaccessoires verplicht een gestandaardiseerde (neutrale) verpakking hebben. Winkeliers mogen hun bestaande voorraad in de oude verpakking nog uitverkopen tot 1 juni 2027. Neutrale elementen die strikt noodzakelijk zijn voor het bewaren van sigaren (zoals b.v. kistjes of buisjes) toegestaan. Ook mag een eventueel submerk op de verpakking worden vermeld.

  • Het aangekondigde rookverbod op terrassen vanaf 1 januari 2027 is voorlopig van de baan.

  • Een ander gevoelig dossier is het geplande smaakverbod voor e-sigaretten, vanaf 1 september 2028. De sector wacht op verdere duidelijkheid over de definitieve inhoud en toepassing.

Perstablo wil eerst de effecten van bestaande maatregelen laten evalueren voordat nieuwe beperkingen worden ingevoerd. De federatie vraagt duidelijke communicatie, realistische overgangstermijnen en voldoende overleg met de zelfstandige handel

Op Europees niveau

Ook op Europees niveau staan belangrijke beslissingen op stapel:

  • De Europese Commissie bereidt een herziening voor van de Tabaksproductenrichtlijn, TPD-3 genaamd. Die moet het bestaande regelgevingskader aanpassen aan een markt waarin nieuwe tabaks- en nicotineproducten een steeds grotere rol spelen. Mogelijke thema's zijn strengere verpakkingsregels, beperkingen op smaken en nicotinegehaltes, uitgebreidere productdefinities en bijkomende verplichtingen voor e-sigaretten en andere nicotineproducten. Ook reclame via sociale media en grensoverschrijdende verkoop kunnen aan bod komen.
    Over de uiteindelijke inhoud bestaat nog veel onzekerheid. Fixmer benadrukt dat TPD-3 voorlopig geen definitieve richtlijn is en dat het voorbarig zou zijn om concrete verplichtingen of invoeringsdata als vaststaand te beschouwen.
    Imperial Brands verwacht dat een eventuele herziening vooral gericht zal zijn op de harmonisering van regels voor nieuwe nicotineproducten. Sizzle vreest daarentegen dat nationale verschillen blijven bestaan, zelfs wanneer Europa bijkomende regels invoert.
    Philip Morris pleit voor een regelgeving die rekening houdt met de uiteenlopende risicoprofielen van producten. Ook Perstablo en JF Maes vragen een proportionele aanpak, voldoende overgangstermijnen en aandacht voor de economische gevolgen voor zelfstandige verkooppunten.

  • De Europese herziening van de tabaksaccijnsrichtlijn vormt een tweede belangrijk dossier. Daarbij worden hogere minimumaccijnzen en een uitgebreider fiscaal kader voor nieuwe nicotineproducten besproken. Omdat België al relatief hoge accijnzen kent, verwachten sommige marktspelers vooral gevolgen voor de prijsverschillen met andere Europese landen. Volgens BAT streeft Europa nog steeds naar een akkoord in december van dit jaar.

Illegale handel

Over één onderwerp is iedereen het eens: de groei van de illegale handel vormt een ernstige bedreiging voor de bonafide winkelier.

Philip Morris verwijst naar een Empty Pack-studie waaruit blijkt dat 50,6% van de in België aangetroffen sigarettenpakjes geen Belgische accijnszegel draagt. Dat cijfer omvat zowel aankopen in het buitenland als illegale en mogelijk nagemaakte producten.

Sizzle wijst op wegwerpvapes en niet-conforme e-liquids die via informele verkoopkanalen, internet en sociale media worden aangeboden. Dergelijke producten ontsnappen mogelijk aan controles op samenstelling, etikettering en leeftijdsgrenzen.

De sector vreest dat bijkomende verboden consumenten nog meer richting ongecontroleerde kanalen kunnen duwen. Vooral het geplande smaakverbod voor e-sigaretten roept bezorgdheid op. Verschillende bedrijven verwijzen daarbij naar de Nederlandse situatie, waar volgens door hen aangehaalde onderzoeken een groot deel van de vapemarkt buiten het legale circuit zou opereren.

BAT verwijst naar het onderzoek Donkere Wolken, dat in opdracht van de Nederlandse regering is uitgevoerd, waaruit blijkt dat het gebruik van e-sigaretten onder jongeren is toegenomen sinds het inwerkingtreden van het smaakverbod in 2024.

De mogelijke gevolgen van een smaakverbod blijven evenwel onderwerp van discussie. Vanuit volksgezondheidsperspectief moeten beperkingen op aantrekkelijke smaken onder meer jongeren en niet-rokers beschermen tegen nicotinegebruik. Fabrikanten en distributeurs benadrukken daartegenover het belang van smaken en legale alternatieven voor volwassen rokers.

Fixmer, Perstablo en andere respondenten vragen vooral meer controles en een consequente aanpak van illegale productie en distributie. Volgens hen dreigt anders een ongelijk speelveld waarbij legale ondernemers investeren in naleving van regelgeving, terwijl illegale aanbieders die kosten ontwijken.

Voor BAT moet de overheid in 2027 niet alleen nieuwe regels invoeren, maar ook aanzienlijk investeren in handhaving tegen illegale handel en illegale online verkoop.

Rookvrije alternatieven

De toekomst van e-sigaretten en andere rookvrije nicotineproducten vormt een van de belangrijkste discussiepunten.

Philip Morris, BAT en Sizzle beschouwen dergelijke producten als een mogelijkheid om volwassen rokers te laten overstappen van klassieke sigaretten. Zij pleiten voor een beleid dat rekening houdt met verschillen in gezondheidsrisico en dat volwassen consumenten toegang biedt tot gereguleerde alternatieven.

Ook Perstablo vraagt ruimte voor innovatie en wetenschappelijk onderbouwde vormen van schadebeperking. De federatie benadrukt tegelijk dat nicotineproducten niet als risicoloos mogen worden voorgesteld.

De discussie raakt aan een fundamentele beleidskeuze: moet de nadruk uitsluitend liggen op het verminderen van tabaks- en nicotinegebruik, of moet ook de overstap van roken naar minder schadelijke alternatieven actief worden ondersteund?

In het kort

  • De Belgische tabaks- en vapemarkt krimpt, verschuift naar nieuwe nicotineproducten en wordt kleiner maar professioneler en gespecialiseerder.

  • Supermarkten mogen vanaf 1 januari 2027 opnieuw tabak verkopen, wat volumes bij krantenwinkels kan doen verschuiven.

  • Nieuwe regels nationaal en Europees: uitbreiding neutrale verpakkingen, mogelijk smaakverbod voor e-sigaretten, en herziening TPD-3 en accijnsrichtlijn.

  • De illegale handel groeit sterk, met 50,6% pakjes zonder Belgische accijnszegel; de sector vraagt meer handhaving en controles.

  • Krantenwinkeliers moeten diversifiëren, service en advies versterken, en professioneel voorraadbeheer inzetten om concurrentie te weerstaan.

De nieuwe rol van de krantenwinkelier

Advies

Nu tabaksproducten niet langer zichtbaar mogen worden uitgestald en reclame sterk beperkt is, verandert ook de rol van u als winkelier.

Volgens BAT ligt de belangrijkste commerciële opportuniteit vooral in professionele service, en betrouwbaar assortiment en goede beschikbaarheid. Volgens Fecibel wordt productkennis steeds belangrijker. Zeker in gespecialiseerde segmenten verwachten volwassen klanten correcte informatie over herkomst, samenstelling en producteigenschappen.

VCF Cigars vindt dat het ambachtelijke karakter van sigaren onvoldoende wordt erkend binnen de huidige regelgeving. Daarbij zouden consumenten terug toegang moeten krijgen tot de humidor.

Imperial Brands en JF Maes benadrukken eveneens het belang van dienstverlening en persoonlijk advies. Een winkelier die de behoeften van zijn volwassen klanten kent en zijn assortiment daarop afstemt, kan zich onderscheiden van grotere concurrenten.

Die adviesfunctie moet uiteraard binnen de wettelijke grenzen blijven. Het reclame- en uitstalverbod beperken de mogelijkheden om tabaks- en nicotineproducten actief onder de aandacht te brengen. Correcte productinformatie mag niet ontaarden in verboden promotie.

Diversificatie

Hoewel rookwaren voor veel krantenwinkels belangrijk blijven, groeit het besef dat een rendabel winkelconcept niet langer uitsluitend op deze categorie kan steunen.

Fixmer ziet de toekomst in een combinatie van pers, dranken, snacks, confiserie, food-to-go, lokale diensten en andere convenienceproducten. Volgens de distributeur moeten ondernemers vooral kijken naar de rendabiliteit van hun volledige winkel, eerder dan naar de verkoopvolumes van één productcategorie.

Conway sluit zich daarbij aan en adviseert krantenwinkeliers om hun assortiment actief te verbreden met onder meer geschenkkaarten, geschenkartikelen en aanvullende impulsproducten. Ook JF Maes benadrukt het belang van productcategorieën waarmee zelfstandige handelaars zich kunnen onderscheiden van supermarkten.

Perstablo ziet eveneens kansen in boeken, wenskaarten, papierwaren, loterijproducten en aanvullende diensten. De lokale verankering van de perswinkel blijft daarbij een belangrijke troef.

Voorraadbeheer

Naast diversificatie wint professioneel voorraadbeheer aan belang. Sizzle adviseert kleinere en frequentere bestellingen om het risico op onverkoopbare voorraad te beperken. Fixmer wijst op de mogelijkheden van data, technologie en category management om assortiment, logistiek en winkelrendabiliteit beter op elkaar af te stemmen.

 

Met medewerking van Fixmer, Fecibel, VCF Cigars, Perstablo, JF Maes, Sizzle, Conway, Imperial Brands, BAT en Philip Morris

Wat heb je nodig

Deel je (nieuws)verhaal

Heb je nieuws dat relevant is voor onze redactie? Deel het met ons via het meldformulier.

Nieuws melden
Print Magazine

Recente Editie
09 november 2026

Nu lezen

Ontdek de nieuwste editie van ons magazine, boordevol inspirerende artikelen, diepgaande inzichten en prachtige visuals. Laat je meenemen op een reis door de meest actuele onderwerpen en verhalen die je niet wilt missen.

In dit magazine