CIMABEL WAS HEVIG IN DE WEER TEGEN NEUTRALE PAKJES

“Neutrale pakjes hebben nergens het aantal rokers doen verminderen"

Op het moment dat dit artikel geschreven werd, was nog niet bekend dat Maggie De Block, Minister Volksgezondheid, de neutrale verpakking alsnog heeft ingevoerd.

Er zitten al jaren enkele nieuwe tabakspreventiemaatregelen in de pijplijn. Men wil de minimumleeftijd om legaal sigaretten te kopen, optrekken naar achttien jaar, men wil een rookverbod in de wagen indien er minderjarigen aanwezig zijn, en men wil neutrale pakjes. Van dit potentieel aan mogelijkheden in de strijd tegen het roken werd veel nog niet gerealiseerd. Maar wat niet is, kan nog komen … Wij polsten naar een reactie van Christine De Baets, Head of Legal & Corporate Affairs bij Imperial Tobacco Benelux, en sinds juli 2017 de nieuwe voorzitter van de sectorfederatie Cimabel (Cigarette Manufacturers of Belgium and Luxembourg).

 

“De studies waarop de Belgische autoriteiten zich baseren, laten niet toe om een eenduidige link te maken tussen de invoering van de neutrale verpakking en een daling van het tabaksgebruik. Kan ons land het zich echt veroorloven om een dergelijke maatregel in te voeren, met zo'n impact op onze economie, op basis van benaderingen en interpretaties van zwakke resultaten?“

GEKANT TEGEN NEUTRALE VERPAKKING

Cimabel is allesbehalve gekant tegen het optrekken van de minimumleeftijd naar achttien jaar en is in principe ook niet tegen een rookverbod in de wagen indien minderjarigen aanwezig zijn. “Hoewel we niet echt voor extra regelgeving zijn en eerder vertrouwen op het gezond verstand van de volwassen roker", klinkt het bij Christine De Baets. Maar verweert zich wel hevig tegen de introductie van neutrale pakjes in ons land. Een van de belangrijkste preventiemaatregelen, het invoeren van de neutrale sigarettenverpakkingen, werd op 25 juni jongstleden besproken op een interkabinettenwerkgroep. De bedoeling is dit tegen 2020 in te voeren, maar niet elke meerderheidspartij is overtuigd. Cimabel kan wel meer dan één reden bedenken om de maatregel niet in te voeren.

GEEN OVERLEG

Voorstanders van neutrale pakjes zijn van mening dat tabaksproducten volledig vrij moeten zijn van reclame. Merken, logo's, kleuren en afbeeldingen mogen niet meer op de verpakking voorkomen, alleen de naam van het merk mag worden afgedrukt in een gestandaardiseerd formaat en lettertype. Alle pakjes moeten dus generiek en homogeen zijn en een quasi identiek uiterlijk hebben. “Wij zijn volledig gekant tegen deze maatregel, en dit om vele redenen ...", aldus Christine De Baets.

Niet gewerkt in andere landen

“De maatregel heeft niet gewerkt in andere landen en leidt tot vele nadelige neveneffecten. Hoewel minister van Volksgezondheid Maggie De Block beloofde om een volledige impactanalyse uit te voeren om een sereen debat te kunnen leiden op basis van betrouwbare gegevens betreffende de invoering van deze maatregel in België. Blijkt echter dat ze nu de invoering ervan overweegt zonder enige vorm van consultatie van ook maar een enkele stakeholder en op basis van twijfelachtige analyses. Wij hebben dit jaar hierover één vergadering gehad met de administratie van Volksgezondheid, samen met Unizo, de groothandels en de verenigingen van de krantenwinkeliers (Perstablo en Prodipresse). Terwijl men had aangekondigd dat dit een overlegronde zou zijn, was het eerder eenrichtingsverkeer en kregen wij niet de kans onze bezwaren kenbaar te maken", vertelt De Baets.

Dubieuze studies

“De studies waarop de Belgische autoriteiten zich baseren, laten niet toe om een eenduidige link te maken tussen de invoering van de neutrale verpakking en een daling van het tabaksgebruik. Kan ons land het zich echt veroorloven om een dergelijke maatregel in te voeren, met zo'n impact op onze economie, op basis van benaderingen en interpretaties van zwakke resultaten? Op basis van dubieuze studies en een onzeker verwachtingspatroon kan men toch geen beleid voeren? Nochtans beschikken we over een indrukwekkend aantal signalen die aantonen dat de neutrale verpakking geen significante impact heeft op de verwachte doelstellingen."

Impact van neutrale pakjes

En verder: “De impact van het neutrale pakje wordt door geen enkele studie aangetoond. We kunnen alleen een algemene neerwaartse trend waarnemen, maar zonder een directe link met de neutrale verpakking. Wanneer een daling van het tabaksgebruik wordt waargenomen, waren deze trends al vaak aan de gang vóór de introductie van het neutrale pakje. Of de daling was te linken aan een reeks maatregelen, waaronder een prijsstijging, zoals we de voorbije jaren in België hebben meegemaakt. België is een klein land, waar 50% van de bevolking op minder dan 50 kilometer van een grens woont. Wat zal de consument weerhouden om zijn tabak in het buitenland te kopen? Kan men de Belgische situatie zomaar vergelijken met eilanden zoals Groot-Brittannië of Australië, die geen grenzen hebben en een restrictiever handelsbeleid voeren?"

GEEN OVERTUIGENDE BEWIJZEN

De Franse minister van Volksgezondheid Agnès Buzyn liet eind 2017 in het Franse Parlement weten dat het neutrale pakje de officiële verkoop van tabak in haar land niet deed dalen, integendeel! Uit onderzoek blijkt zelfs dat 84,7% van de jonge rokers in Frankrijk van mening is dat de verpakking geen enkele impact heeft op de beslissing om te roken, maar dat het de smaak is die het verschil maakt (bron: Observatoire Français des Drogues et des Toxicomanies). En in het Verenigd Koninkrijk zijn er, sinds de introductie van het neutrale pakje in 2017, 11% meer rokers bij gekomen (bron: Smoking Toolkit Study, een onderzoek dat uitgevoerd is door de University College London met de steun van het Britse ministerie van Volksgezondheid).

GEEN GOEDE ZAAK VOOR DE HANDEL

“Daarbij komt het gevaar voor de handel", aldus De Baets. In Vlaanderen zijn er al 25% minder dagbladhandels sinds 2012 en verdwijnen er elke maand weer zes. Vandaag zijn er nog maar 1.500 Vlaamse dagbladwinkeliers over (3.250 in gans België, bron: Neutraal Syndicaat voor Zelfstandigen). 40% daarvan is bovendien verlieslatend. De lokale winkelier lijdt dus, al erg lang. “De sector speelt nochtans een vitale rol in de lokale sociale gemeenschap. Velen doen immers dienst als postpunt of als leverplaats voor pakjesdiensten. De invoering van het neutrale pakje zou leiden tot een aanzienlijke kostenstijging, wat het einde zou betekenen voor vele winkels die tabak verkopen." 75% van de Britse handelaars heeft immers aangegeven dat ze tijd verliezen doordat de bediening van klanten en het stockbeheer langer duren dan vóór de introductie van het neutrale pakje. Hun Franse collega's ervaren een tijdverlies van één uur per dag om hun rekken aan te vullen. “Dat zou bij ons niet anders zijn. En de illegale handel zou de omzet alleen nog maar verder aantasten."

GEEN EXTRA INKOMSTEN VOOR DE STAAT

Ondanks de intenties van de Staat om de belastinginkomsten voor tabak te verhogen, heeft de regering gefaald. Accijnzen hebben in 2017 niet alleen 345 miljoen minder opgeleverd dan verwacht (zie tabel), maar voor het eerst zijn de belastinginkomsten tussen 2016 en 2017 zelfs gedaald. “Met de neutrale verpakking zal de situatie alleen maar erger worden. Prijs wordt dan de enige onderscheidende factor, de prijzen zullen dalen. De voorbeelden uit het buitenland tonen aan dat consumenten bijgevolg kiezen voor goedkopere sigaretten, die dus ook minder winstgevend zijn voor de Staat."

GEEN CONTROLE OP KWALITEIT

Illegale handel

Illegale handel is een groot probleem. Het aantal inbeslagnames blijft hoog en steeds meer illegale fabrieken, in Europa en zelfs in België, worden ontdekt. Het neutrale pakje vergemakkelijkt het werk van vervalsers, met reële risico's voor de volksgezondheid vanwege de vreselijke kwaliteit van die producten. Bovendien, zoals het geval ook was in Australië, neemt de illegale handel toe, 20,5% van de rokers koopt er producten op de illegale markt. Dit resulteert in gevolgen, zowel voor de handelaren als voor de staatskas. Vergelijkbare resultaten worden ook kenbaar gemaakt in Groot-Brittannië, hoewel de douanediensten dit voorspeld hadden. Volgens het Centre Français d'Analyse du Terrorisme blijkt zelfs dat de smokkel en de illegale handel in sigaretten meer dan 20% van de financiering van terroristische groepen vertegenwoordigen. Groot-Brittannië kent sinds het neutrale pakje een verhoging van 33% van de illegale markt, wat een verlies betekent van 2,4 miljard pond voor de Britse staatskas. Er zijn in ons land vorig jaar 330 miljoen illegale sigaretten gerookt, dat is 10% meer dan in 2016 (bron: KPMG).

Namaaksigaretten

Veel smokkelwaar komt uit goedkopere landen, die hier uiteraard tegen veel hogere prijzen dan in het land van oorsprong kunnen worden verkocht, maar vooral de pure namaak boomt. Vroeger kwamen die namaaksigaretten in containers toe uit China, maar door de toegenomen controles aan de Europese buitengrenzen heeft de productie zich verlegd. Eerst naar Oost-Europa, maar ondertussen werden er geheime fabriekjes waar namaaksigaretten worden gemaakt, ontdekt en ontmanteld in Zandvliet, Antwerpen, Grobbendonk, Zele, Maaseik, Ans, Molenbeek, Péruwelz en Bergen. En dit is nog maar het topje van de ijsberg. Ook Francys Adyns, de woordvoerder van de Federale Overheidsdienst Financiën, bevestigt dat de illegale sigarettenproductie in de Europese Unie exponentieel groeit. De illegale sigarettenbusiness is een miljardenbusiness. Hij was vorig jaar goed voor 44,7 miljard euro in heel Europa, volgens KPMG. Het gaat om sigaretten waar geen accijnzen op worden betaald. De Belgische staatskas is er vorig jaar 71 miljoen euro door mislopen.

“Prijsstijging is nefast"

“Die consumentenneiging naar illegale sigaretten komt uiteraard door de alsmaar stijgende prijs", reageert Christine. “Door de voortdurende accijnsverhogingen zijn sigaretten de afgelopen jaren veel duurder geworden. De introductie van neutrale pakjes zal gans dit illegale circuit alleen nog maar versterken. Neutrale verpakkingen maken het immers eenvoudiger om namaakproducten te produceren." Ten slotte is er nog een volksgezondheidsprobleem. Een onderzoek van KPMG uit 2016 vatte samen dat de producten uit het zwarte circuit geenszins voldoen aan de normen en een nog grotere belasting zijn voor de gezondheid (bron: KPMG, 2016). Ze zouden dubbel zoveel teer bevatten als wettelijk is toegestaan. In Engeland bevatten dergelijke illegale sigaretten gevaarlijke ingrediënten of stoffen zoals asbest, menselijke uitwerpselen, stof, schimmel, dode vliegen of zelfs rattenuitwerpselen.

TOT SLOT

Cimabel heeft alle politieke partijen in ons land op de hoogte gebracht van zijn standpunt en heeft ook bewijsmateriaal aangeleverd dat aantoont dat neutrale pakjes niet het gewenste effect opleveren. Alles hangt nu af van de beslissing van het kernkabinet.