Evoluties binnen FMC-, rol- en hulstabaksegment (cijfers 2025)
Maatregelen overheid tegen illegale handel volstaan niet om neerwaartse trend te keren
De verkoop van sigaretten en tabak neemt jaarlijks sterk af, zowel in het binnenland als aan de grenzen. Elke categorie heeft zijn eigen specifieke oorzaken. Roltabak bijvoorbeeld in het binnenland houdt al bij al wel wat stand, maar de daling van volumetabak aan de grenzen haalt de volledige groep naar beneden. Enkele jaren geleden besloeg de verkoop aan de grens nog meer dan de helft van het totale volume tabak dat in België werd verkocht. In 2024 was dit echter gedaald tot ongeveer 37%. Beide categorieën, tabak en sigaretten, kampen met torenhoge accijnzen en een bijzonder groot parallel, illegaal circuit.
Brandbare tabak
Sigaretten
De Belgische sigarettenmarkt heeft de voorbije paar jaren aanzienlijke veranderingen ondergaan, grotendeels te wijten aan de strengere regelgeving en met name de verhoogde accijnzen die in 2024 werden ingevoerd. Het legale marktvolume toont een forse daling van 14% tot 17%, afhankelijk van de bron, in 2024 ten opzichte van 2023, en van bijna -20% in 2025 ten opzichte van 2024. De illegale markt floreert.
De markt zet de negatieve trend van 2024 dus voort, voornamelijk als gevolg van de nog lagere grensverkopen en de aanzienlijke verhoging van de accijnzen, waarvan de impact nog steeds zwaar weegt op de gehele markt.
De goedkope merken (Value For Money en grote verpakkingen), die doorgaans veerkrachtiger zijn, hebben zich beter staande gehouden dan de andere. Toch worden ook zij geconfronteerd met een daling van ongekende omvang.
Over het algemeen is het zuiden van het land iets zwaarder getroffen, vanwege de nabijheid van Luxemburg, dat voor veel consumenten een goedkopere bevoorradingsbron blijft.
Na de standaardisatie binnen verpakkingsgroottes valt op dat verpakkingen met 26-30 stuks en 46-50 stuks groeien terwijl andere groottes dalen.µ
Na de foodban in de eerste maanden van 2025 zien we dat het sigarettenvolume in het tabaks- en petrolkanaal is gestegen.
RYO en MYO
De daling van het tabaksvolume ligt in lijn met de daling in het jaar ervoor.
Het MYO-segment daalt met bijna -30%, grotendeels als gevolg van een aanzienlijke daling van de grensverkoop, met name aan Franse zijde. Het RYO-segment daalt gematigder, met ongeveer -12%, dankzij de relatieve stabiliteit van de binnenlandse markt. Dit segment wint aan belang sinds de daling van de grensverkoop en wordt historisch gekenmerkt door een voorkeur voor RYO boven MYO (waarbij MYO vooral dominant is in het Franse grensgebied).
In totaal noteert Fine Cut een daling van ongeveer -23% ten opzichte van 2024, een logisch gevolg van het zeer grote aandeel van MYO binnen deze categorie. Het RYO-segment houdt dus beter stand, omdat het sterk verbonden is met de binnenlandse markt en dus minder blootgesteld aan de daling van de grensverkoop.
Voornaamste oorzaken daling
Ongeacht de geraadpleegde bronnen wijzen alle FMC-gegevens (Factory-Made Cigarettes) op een krimp van ten minste -20% van de sigarettenmarkt ten opzichte van 2024. Deze daling is te verklaren door verschillende factoren:
- De toename van grensoverschrijdende aankopen, of aankopen buiten België of illegale aankopen: één op de drie sigaretten wordt nu niet meer lokaal gekocht, en een nog opvallender cijfer toont aan dat één op de zes uit Bulgarije komt (herlees ook dit artikel).
- De stijging van de gemiddelde prijs van Belgische sigaretten, die nu het niveau van Frankrijk en Nederland benadert. Gevolg: Franse en Nederlandse consumenten trekken veel minder naar België om zich te bevoorraden.
Tegelijkertijd is de parallelle markt in Frankrijk en Nederland sterk gegroeid, waardoor hun consumenten alternatieven krijgen die veel goedkoper zijn dan het Belgische product. - Voor MYO/RYO is de dynamiek vergelijkbaar, met een versnelling van de daling die eveneens verband houdt met de accijnsverhoging in 2024.
In 2024 werden in de EU 38,9 miljard illegale sigaretten geconsumeerd – het hoogste niveau sinds 2015 – goed voor 9,2% van de totale sigarettenconsumptie, waardoor overheden maar liefst 14,9 miljard euro aan belastinginkomsten misliepen in een tijd waarin veel landen onder grote economische druk staan.
Grens versus binnenland
Voor zowel sigaretten als tabak zien we een sterkere daling in de grensstreken ten opzichte van de binnenlandse markt. In de grensstreken is de daling ook veel sterker in 2025 ten opzichte van 2024 dan in 2024 t.o.v. 2023. In de binnenlandse markt is de daling meer in lijn met het jaar ervoor.
Over het algemeen is de binnenlandse markt, die minder afhankelijk is van Franse en Nederlandse consumenten, iets minder getroffen. Doordat deze markt minder blootstaat aan grensoverschrijdende stromen, kon zij een deel van de schok die in de grensgebieden werd waargenomen, opvangen.
Dat aandeel bedraagt momenteel al rond de 45% (cijfers op basis van het KPMG Empty Pack Survey (EPS) rapport)
Prijzen
De sigarettenprijzen in België liggen net onder die van Nederland en Frankrijk. Voor tabak zijn de verschillen met deze buurlanden iets groter. Echter, de prijzen in zowel Luxembourg en Duitsland zijn aanzienlijk lager dan in België waardoor we meer consumenten zien die in deze landen hun tabak kopen.
Wat de prijzen betreft, bereikt het gemiddelde pakje van 20 sigaretten vandaag de dag in de meeste Europese landen zeer hoge niveaus:
- Verenigd Koninkrijk: 15,9 euro
- Frankrijk: 12,6 euro
- Nederland: 11,9 euro
- België: 11,1 euro
- Duitsland: 7,5 euro
In deze context valt op dat Duitsland een aantrekkelijke optie is voor consumenten die op zoek zijn naar een legaal alternatief voor een product dat duurder is in België.
Hetzelfde geldt voor andere, verder weg gelegen landen zoals Bulgarije en andere landen met een lage belastingdruk, die aanzienlijk goedkoper blijven. Dit verhoogt de druk op de Belgische legale markt nog verder. Deze verschillen blijven bestaan en blijven een ongunstige dynamiek voeden voor de Belgische binnenlandse markt, die al zwaar getroffen is door de recente accijnsverhogingen.
Bedreiging
De maatregelen tegen illegale handel die de autoriteiten op dit moment hebben genomen, volstaan niet om de trend te keren. Ondanks de inspanningen van de autoriteiten blijven de illegale en parallelle volumes hoog en blijven ze een bloeiende illegale en namaakmarkt voeden. En deze parallelle circuits bestaan nu ook in de vapemarkt.
Zonder een aanzienlijke versterking van de controles, zowel online als in bepaalde winkels, van de grensoverschrijdende coördinatie en van de afschrikkingsmaatregelen, is de kans klein dat de situatie op korte termijn verbetert.
"De illegale tabakshandel vormt een bedreiging voor de Europese economie, de volksgezondheid, de veiligheid en de sociale stabiliteit", klinkt het eensgezind bij alle sectorspelers. "Tegenwoordig worden markten met hogere belastingen en hogere prijzen bijzonder hard getroffen door illegaal geïmporteerde en namaakproducten. De enorme sociaaleconomische impact ervan heeft een negatief effect op de belastinginning, het scheppen van banen en legitieme bedrijven, de motor van onze Europese economieën. De beschikbaarheid van goedkope, ongereguleerde sigaretten in de ondergrondse economie belemmert ook de inspanningen om het aantal rokers terug te dringen en een rookvrije toekomst te realiseren."
"Illegale handel heeft niet alleen gevolgen voor de mensen die deze producten consumeren. Het voedt meedogenloze criminele bendes, wat doorgaans de meest kwetsbare gemeenschappen en bevolkingsgroepen treft. Het ontneemt overheden de cruciale inkomsten die nodig zijn om openbare diensten, waaronder veiligheid, defensie en sociale voorzieningen, te financieren. En de opbrengsten ervan faciliteren andere ernstige misdrijven, zoals mensenhandel, corruptie en het witwassen van geld."
