Meer dan helft van sigaretten wordt niet in België belast of is nagemaakt
Empty Pack Survey Q2 2026 toont overschrijding historische grens
De Empty Pack Survey Q2 2026 toont een stijging van 18,1% naar 50,6% niet in België belaste sigaretten in minder dan drie jaar tijd. "De fiscale put in ons land wordt dieper, terwijl er net meer inkomsten te rapen zijn", klinkt het bij de tabaksfabrikanten.
Veel meer dan een statistiek
Voor het eerst bestaat meer dan de helft van de in België verzamelde lege sigarettenverpakkingen uit pakjes die niet voor de Belgische markt waren bestemd of die zijn nagemaakt. Het aandeel bedraagt 50,6% in het tweede kwartaal van 2026, tegenover 44,4% eind 2025, 33,1% een jaar eerder en 18,1% eind 2023.
De 50,6% bestaat uit 46% niet-Belgische sigaretten en 4,6% namaak. De Empty Pack Survey kan niet vaststellen of een buitenlands pakje legaal en binnen de toegestane reizigershoeveelheden werd meegebracht, dan wel illegaal werd verhandeld. De uitzonderlijke schaal en de snelle groei tonen dan weer wel, onomstotelijk, dat een steeds groter deel van de consumptie buiten de Belgische reguliere verkoop en fiscaliteit plaatsvindt.
Chris Flamée, expert Preventie Illegale Handel, Philip Morris Benelux: "De 50%-grens is veel meer dan een statistiek. Tot voor kort konden we spreken over een groeiend probleem. Vandaag zien we een markt waarin het uitzonderlijke het nieuwe normaal is geworden. Eén op de twee aangetroffen sigaretten komt niet uit het Belgische reguliere kanaal."
Stijging in bijna het hele land
De onafhankelijke veldverzameling door WSPM Group omvatte 2.800 lege pakjes, goed voor 59.320 sigaretten, in 18 Belgische steden. In 14 van de 18 steden steeg het aandeel niet-Belgische en nagemaakte sigaretten tegenover eind 2025. In 8 steden werd de grens van 50% overschreden.
De vijf hoogste aandelen zijn gemeten in Leuven (61,7%), Genk (57,3%), Charleroi (54,8%), Luik (54,3%) en Brussel (54,1%). Daarna volgen Namen (53,5%), Mechelen (52,9%) en Antwerpen (52,6%).
Bulgarije is de belangrijkste herkomstmarkt: 30,0% van alle verzamelde sigaretten droeg Bulgaarse marktkenmerken, tegenover 15,7% een jaar eerder. Luxemburg vertegenwoordigt 5,3%, Turkije 2,1%.
Theoretische fiscale waarde van 2,6 miljard euro
De omvang van deze illegale sigarettenmarkt vertegenwoordigt voor België een theoretische fiscale waarde van ongeveer 2,6 miljard euro. Dit is bijna een derde van de inspanning die nu nodig is om de begroting terug op orde te krijgen. Volgens Philip Morris Benelux doet België er beter aan om verschillende Europese lidstaten te volgen en rookvrije producten slim te reguleren en te belasten. Hierdoor kan op korte termijn nog eens bijna 200 miljoen euro opgehaald worden.
De verboden en prijsverhogingen, waarop het Belgische beleid sterk heeft ingezet, hebben nauwelijks impact gehad op de evolutie van het rookcijfer. De Belgische beleidskeuzes, waarschijnlijk de meest verbiedende in heel Europa, hebben vooral bijgedragen aan gemiste accijnsinkomsten, aan florerende buitenlandse verkoopkanalen, aan de toename van het aantal smokkelaars en aan de groei van criminele organisaties en bijbehorend bendegeweld.
Hetzelfde risico bij rookvrije alternatieven
Eenzelfde marktmechanisme dreigt bij illegale vapes, nicotinezakjes en verwarmde tabaksproducten. Immers, wanneer gereguleerde opties verdwijnen of moeilijker toegankelijk worden, terwijl de vraag blijft bestaan, ontstaat er ruimte voor ongecontroleerde aanbieders.
"Als de legale optie verdwijnt, verdwijnt de consument niet. Hij verhuist naar een ander kanaal," zegt Taylan Onat, Managing Director Philip Morris Benelux. "Dat zien we ook in Nederland, waar het smaakverbod op vapes het vapegedrag niet heeft veranderd. Wat wél drastisch veranderde, is de markt. Volgens een overheidsrapport van Bureau Beke koopt 87% van alle vapers in Nederland hun product op de illegale markt, goed voor een kwart miljard euro. En dat terwijl de legale markt een aandeel heeft van 25 miljoen euro. 'Heel Nederland is overspoeld met die dingen', wordt de politie in het rapport geciteerd."
Andere weg mogelijk
Wereldwijd groeit het rookvrije aanbod. Steeds meer volwassen rokers kiezen voor rookvrije alternatieven. In het tweede kwartaal van 2026 kwam ongeveer 42% van de wereldwijde netto-omzet van Philip Morris International uit rookvrije producten. Die producten waren eind juni 2026 beschikbaar in 109 markten. Meer dan 43 miljoen volwassen consumenten wereldwijd gebruiken inmiddels rookvrije producten.
"Maar in België dreigt vanaf 2028 enkel nog de sigaret, het meest schadelijke nicotineproduct, beschikbaar te blijven voor de consument. Als de minister van Volksgezondheid zijn voorstel erdoor duwt om smaakjes in vapingproducten te verbieden, zullen bijna 600.000 gebruikers een alternatief moeten zoeken. En voor velen wordt dat de illegale markt of een terugkeer naar de sigaret, zoals het overheidsrapport van Bureau Beke in Nederland heeft aangetoond", stelt Taylan Onat.
België heeft daarom dringend nood aan een samenhangende en alomvattende aanpak, gebaseerd op drie pijlers:
- een krachtige handhaving tegen smokkel, namaak en illegale verkoop;
- een accijnsbeleid dat de illegaliteit niet stimuleert;
- een gereguleerde benadering van rookvrije alternatieven voor volwassen rokers die anders blijven roken
Vanzelfsprekend blijft de bescherming van minderjarigen en niet-rokers daarbij een absolute randvoorwaarde.
Belangrijkste conclusies:
- De kaap van 50% van niet in België belaste sigaretten wordt voor het eerst overschreden.
- In 14 van de 18 onderzochte steden stijgt het aandeel niet-Belgische of nagemaakte sigaretten verder.
- Bulgarije is vandaag de belangrijkste herkomstmarkt.
- De theoretische fiscale waarde van deze markt bedraagt ongeveer € 2,6 miljard.