ALTIJD MAAR meer illegale sigaretten in België?
Bij de laatste inbeslagneming van een illegale fabriek door de Belgische politie en douane op 30 maart zijn er 3 miljoen sigaretten in beslag genomen.
38 pakjes per minuut
Volgens de recentste studies van de Wereldbank is de illegale tabakshandel tussen 40 en 50 miljard dollar waard voor de criminele groepen die wereldwijd illegaal sigaretten produceren, vervaardigen, distribueren en verkopen. Wereldwijd worden er elke minuut 38 pakjes illegale sigaretten geproduceerd. Dit maakt deze illegale handelaars tot de derde grootste tabaksproducenten ter wereld in termen van volume en de allergrootste in termen van waarde. Dit komt neer op een verlies van 2,2 biljoen dollar aan inkomsten tegen 2020.
In 2021 werden er meer dan 44 illegale fabrieken ontmanteld
Waarom neemt de illegale handel toe?
Als de inbeslagnemingen in Europa steeds regelmatiger en indrukwekkender worden, bevestigt dit de tendens tot een voortdurende toename van dit verschijnsel. In 2021 werden er meer dan 44 illegale fabrieken ontmanteld. Voor 2022 wordt de trend bevestigd met reeds 12 gekliste fabrieken en twee derde daarvan bevond zich in België.
Waarom neemt de illegale handel dan nog steeds toe? Het probleem is complex. Het houdt verband met verschillende factoren zoals de verhoging van de belastingen op producten en de hyperorganisatie van de systemen.
Voor de georganiseerde misdaad is de productie van sigaretten bijzonder aantrekkelijk omdat het een product is met een zogenaamd laag risico en een hoge toegevoegde waarde. Sigaretten zijn gemakkelijk te produceren, te vervoeren en te verkopen en zijn hyperwinstgevend. In de meeste gevallen worden de inkomsten uit deze illegale tabaksverkoop dan ook gebruikt om een georganiseerd netwerk in stand te houden en criminele activiteiten te financieren, zoals corruptie, terrorisme, de distributie van drugs en wapens, of mensenhandel en kinderpornografie (zie de infografiek van Europol).
De impact van het neutrale PAKJE
De komst van het neutrale pakje heeft ook een onmiskenbaar negatief effect gehad. Er is ondertussen aangetoond dat in landen waar het neutrale pakje is ingevoerd, het gemakkelijker is namaaksigarettenpakjes in te voeren, omdat ze gemakkelijker te reproduceren zijn omdat ze identiek zijn! In Frankrijk bijvoorbeeld is met de invoering van het neutrale pakje in 2017 en de gelijktijdige verhoging van de accijnzen de illegale handel aanzienlijk toegenomen. Zelfs de voormalige minister van Volksgezondheid heeft toegegeven dat het neutrale pakje geen enkel effect heeft gehad op rokers, aangezien het aantal rokers is gestegen van 23% naar 24% tussen 2016 en 2017.
0 kwaliteitsborging
Aangezien deze producten illegaal zijn, zijn zij bovendien niet aan accijnzen onderworpen en zijn zij voor de consument de facto goedkoper dan traditionele legale sigaretten. Rokers die voor deze producten kiezen, zijn echter geenszins verzekerd van de kwaliteit ervan, aangezien er geen enkele controle op wordt uitgeoefend. Het komt vaak voor dat deze sigaretten sporen bevatten van rattenkeutels, lood en allerhande ander vuil.
Bevoorrading van de zwarte markt
Desondanks neemt de fraude toe omdat deze sigaretten uit financieel oogpunt bijzonder aantrekkelijk zijn. Hoe hoger dus de belasting op tabak, hoe groter de illegale handel. De reden voor de indrukwekkende inbeslagnames in België is dat het Koninkrijk als brug fungeert naar landen waar de prijs van sigaretten bijzonder hoog is, zoals Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Hierdoor kunnen de groepen zo dicht mogelijk bij hun doelmarkt staan. Het is interessant te zien dat de stromen tussen Oost- en West-Europa via België en Zuid-Nederland lopen, aangezien dit gebieden zijn met een uitstekende toegang tot havens en wegen. Na twee jaar van grenssluitingen en verscherpte controles tijdens COVID-19 is het probleem er echter niet minder op geworden, integendeel! Hoewel de sluiting van de grenzen aanvankelijk de zwarte markt verstoorde, konden groepen zich organiseren en hergroeperen om de doorvoer van hun producten van het ene land naar het andere te vergemakkelijken. Zo blijven ze de markt bevoorraden op een volstrekt illegale manier.
JTI investeert om dit probleem tegen te gaan
De afgelopen jaren heeft JTI miljoenen dollars geïnvesteerd om dit probleem tegen te gaan. Er zijn talrijke initiatieven gelanceerd en speciale teams werken samen met de douane- en accijnsdiensten. In België bijvoorbeeld leidt JTI veel douanebeambten op om een echt van een vals tabaksproduct te onderscheiden en wisselt het regelmatig van gedachten met de douaneadministratie om een goede informatie-uitwisseling te waarborgen. Toch is de hoofdoorzaak van het probleem nog steeds aanwezig in België: een voortdurende verhoging van de belastingen op tabak! JTI pleit voor een eerlijke en evenwichtige verhoging van de accijnzen om te voorkomen dat de portemonnee van de consument wordt getroffen en vooral om te voorkomen dat de consument zijn toevlucht neemt tot illegale en gevaarlijke producten waarmee de georganiseerde misdaad wordt gefinancierd.
