Vapesmaken gaan eraan
Verbod gaat in najaar 2028 van kracht
De federale regering heeft een akkoord bereikt over een verbod op smaakjes in vapes. Vanaf 1 september 2028 mogen alleen nog vapes zonder smaak (een neutrale smaak) en met tabakssmaak verkocht worden. Met de maatregel wil minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) vooral jongeren beschermen.
Wij kunnen ons niet van de indruk ontdoen dat dit dossier erdoor is geraakt dankzij een klassiek potje politiek armworstelen. Over het verbod werd lang gediscussieerd. MR hield het een lange tijd tegen, maar de partij is waarschijnlijk overstag gegaan omdat het groen licht kreeg voor de steunmaatregelen naar aanleiding van de hoge energie- en brandstofkosten.
"Dit is symboolpolitiek"
Terug naar het verbod. Minister Vandenbroucke wil uiteraard de jongeren beschermen. En dat is zeker een nobel streefdoel en een terechte beleidskeuze. De vraag is alleen of het verbod ook zal nageleefd worden op de tientallen webshops en in de vele nachtwinkels en andere duistere verkoopkanalen. Door te focussen op de tabaks- en vape-industrie als de grote boeman, heeft hij met zijn vele antitabaksmaatregelen er wel voor gezorgd dat er een groot illegaal circuit is ontstaan.
"Dit is geen gezondheidsbeleid, maar symboolpolitiek", klinkt het bij Philip Morris Benelux. "Alle legale rookvrije producten worden buitenspel gezet, terwijl sigaretten en roltabak als enige nicotineproducten overblijven voor de ruim 2 miljoen volwassen rokers in België. Iedereen wil een rookvrije generatie, maar er ontbreekt duidelijk moed om het echte gesprek te voeren. Wie het écht meent met volksgezondheid, moet verder kijken dan slogans en moet iedereen rond de tafel durven brengen."
“Bescherming van jongeren staat voor ons niet ter discussie. PMI steunt strikte, afdwingbare regulering om zowel minderjarigen en niet-rokers te beschermen, en om ook hard op te treden tegen illegale verkoop. Maar een quasi totaalverbod op legale rookvrije producten beschermt jongeren niet. Het treft vooral volwassen gebruikers en ex-rokers, en laat het echte probleem ongemoeid."
"Voldoende studies en reportages hebben het afgelopen jaar in België aangetoond dat minderjarigen hun vapes vandaag via de illegale markt verkrijgen, en beleidsmakers weten dit. Dat is geen gevolg van te weinig regels, maar van gebrekkige preventie en handhaving. Extra verboden op legale producten veranderen daar niets aan. Integendeel: ze versterken een zwarte markt zonder leeftijdscontrole, kwaliteitsnormen of toezicht."
Minister Vandenbroucke benadrukte wel dat ons land ook sterk gaat controleren op de verkoop van smaakjes in webshops.
"Simplistisch en emotioneel verhaal"
Ook bij Perstablo is men uiteraard niet te spreken over de nieuwe maatregel. "Op dagelijkse basis wordt er bewust foutieve informatie gecommuniceerd om dit wetsontwerp erdoor te krijgen", reageert Erik Van Olmen. "Er wordt een simplistisch en emotioneel verhaal opgebouwd waarin smaken automatisch worden gelinkt aan jongerengebruik, terwijl men bewust voorbijgaat aan de impact op honderdduizenden volwassen ex-rokers."
De maatregel gaat pas in het najaar van 2028 van kracht omdat hij eerst nog moet worden aangemeld bij Europa, in een zogenaamde TRIS-procedure. Die is bedoeld om interne handelsbelemmeringen te voorkomen. Het is moeilijk in te schatten hoe lang die procedure precies duurt. De tweede reden is dat de regering de winkels de tijd wil geven om hun voorraden te verkopen.
